Tuỳ quy chế và quyết định của từng cơ sở, tuyển sinh thạc sĩ có thể theo hình thức thi tuyển các môn cơ sở và chuyên ngành, xét tuyển dựa trên hồ sơ học tập và kinh nghiệm, hoặc kết hợp xét hồ sơ với phỏng vấn, trình bày đề cương. Việc chuẩn bị nên bám theo hình thức của chương trình bạn nộp: ôn môn theo đề cương thi, làm đẹp hồ sơ học thuật bằng minh chứng thật, hoặc luyện trình bày ý tưởng nghiên cứu mạch lạc.
Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và có thể được sửa đổi; mỗi cơ sở đào tạo cụ thể hoá trong thông báo tuyển sinh của mình. Luôn đối chiếu với văn bản hiện hành.
Đọc thông báo để biết hình thức
Thông báo tuyển sinh của mỗi cơ sở nêu rõ hình thức tuyển cho từng ngành, các môn thi nếu có, tiêu chí xét hồ sơ, trọng số các thành phần và lịch tổ chức. Cùng một cơ sở, các ngành khác nhau có thể dùng hình thức khác nhau.
Hãy tải thông báo, đề cương ôn thi nếu có, và mẫu hồ sơ ngay khi công bố. Đây là tài liệu quan trọng nhất của cả quá trình chuẩn bị.
Thi tuyển: ôn theo đề cương
Thi tuyển thường gồm môn cơ sở ngành và môn chuyên ngành, đôi khi kèm ngoại ngữ nếu chưa có minh chứng. Cơ sở thường công bố đề cương ôn tập với danh sách nội dung và tài liệu tham khảo.
Ôn theo đúng đề cương, ưu tiên những phần bạn đã quên từ đại học. Lớp ôn thi do cơ sở tổ chức có thể hữu ích vì giảng viên hiểu cách ra đề, nhưng không bắt buộc. Làm đề các năm trước nếu được công bố.
- Môn cơ sở ngành
- Môn chuyên ngành
- Ngoại ngữ nếu chưa có minh chứng
- Ôn theo đề cương công bố
Xét tuyển hồ sơ: điều hội đồng nhìn vào
Hội đồng thường xem điểm trung bình đại học, mức độ phù hợp ngành, kinh nghiệm công tác, công bố khoa học, giải thưởng, chứng chỉ, thư giới thiệu. Mỗi cơ sở có thang điểm riêng.
Bạn không thay đổi được điểm đại học, nhưng có thể làm hồ sơ mạnh hơn bằng minh chứng kinh nghiệm cụ thể, thư giới thiệu từ người hiểu năng lực của bạn, và bài luận rõ mục tiêu.
Phỏng vấn
Phỏng vấn giúp hội đồng đánh giá động cơ, hiểu biết chuyên môn và khả năng theo học. Câu hỏi thường về lý do chọn ngành, kinh nghiệm liên quan, dự định đề tài, kế hoạch học tập khi đang đi làm.
Chuẩn bị câu trả lời ngắn gọn, cụ thể, nhất quán với hồ sơ. Đọc lại kiến thức nền của ngành để trả lời được câu hỏi chuyên môn cơ bản. Trung thực khi không biết.
- Lý do chọn ngành, chọn cơ sở
- Kinh nghiệm liên quan
- Ý tưởng đề tài
- Kế hoạch sắp xếp thời gian
Đề cương nghiên cứu ngắn
Một số chương trình, nhất là định hướng nghiên cứu, yêu cầu đề cương ngắn hoặc bài luận về hướng nghiên cứu dự kiến. Đề cương không cần hoàn hảo, nhưng cần cho thấy bạn biết đặt câu hỏi, đã đọc một số tài liệu và có phương pháp hợp lý.
Cấu trúc gợi ý: vấn đề và lý do quan trọng, câu hỏi nghiên cứu, tổng quan ngắn, phương pháp dự kiến, kết quả mong đợi. Gửi cho người hướng dẫn tiềm năng góp ý trước khi nộp là cách tốt.
Hình thức kết hợp
Nhiều cơ sở kết hợp xét hồ sơ với phỏng vấn hoặc trình bày đề cương. Khi đó mỗi phần đóng góp một tỷ lệ điểm. Đừng dồn hết sức cho một phần mà bỏ qua phần khác.
Phân bổ thời gian chuẩn bị theo trọng số được công bố.
Lịch và hồ sơ
Tuyển sinh thạc sĩ thường có một hoặc vài đợt trong năm tuỳ cơ sở. Hạn nộp hồ sơ, lịch thi, lịch phỏng vấn được công bố trong thông báo. Người đi làm nên xin nghỉ trước cho các ngày thi, phỏng vấn.
Nộp hồ sơ sớm để có thời gian bổ sung nếu thiếu.
- Một hoặc vài đợt mỗi năm
- Hạn nộp hồ sơ
- Lịch thi, phỏng vấn
- Xin nghỉ trước nếu đang đi làm
Sau khi trúng tuyển
Làm thủ tục nhập học, đăng ký học phần, hoàn thành học bổ sung nếu chưa xong, xác định hướng đề tài và người hướng dẫn theo lịch của cơ sở. Đọc kỹ quy chế đào tạo thạc sĩ: thời gian đào tạo tối đa, điều kiện bảo vệ, chuẩn đầu ra.
Lập kế hoạch học tập toàn khoá ngay từ đầu, đặc biệt nếu đang đi làm.
Sai lầm thường gặp
Ôn thi theo tài liệu cũ không khớp đề cương mới. Hồ sơ thiếu minh chứng kinh nghiệm. Đề cương sao chép từ nguồn khác. Phỏng vấn trả lời chung chung, mâu thuẫn hồ sơ. Lỡ hạn nộp vì bận công việc.
Mọi sai lầm đều tránh được bằng việc đọc kỹ thông báo năm hiện hành, chuẩn bị sớm và trung thực.
Kế hoạch ôn tập mười hai tuần cho người đi làm
Tuần một đến bốn: đọc lại giáo trình nền tảng theo đề cương môn cơ sở, mỗi tối một giờ, cuối tuần ba giờ. Tuần năm đến tám: chuyển sang môn chuyên ngành, kết hợp làm bài tập và tóm tắt kiến thức theo từng chương. Tuần chín đến mười một: làm đề các năm trước hoặc đề mẫu có bấm giờ, chữa kỹ từng lỗi. Tuần cuối: ôn nhẹ phần hay sai, giữ sức khoẻ, chuẩn bị giấy tờ dự thi.
Với hình thức có phỏng vấn, xen vào mỗi tuần một buổi luyện trả lời các câu hỏi thường gặp, nhờ đồng nghiệp hoặc bạn bè đóng vai hội đồng. Với hình thức có đề cương, dành hai tuần giữa kế hoạch để đọc tài liệu và viết bản nháp, gửi người hướng dẫn tiềm năng góp ý.
Kế hoạch này linh hoạt; quan trọng là có lịch cố định mỗi ngày và giữ đều thay vì ôn dồn những tuần cuối.
- Tuần 1–4: môn cơ sở
- Tuần 5–8: môn chuyên ngành
- Tuần 9–11: làm đề có bấm giờ
- Tuần 12: ôn nhẹ, chuẩn bị giấy tờ
Nếu bạn đã nghỉ học nhiều năm, đừng ngại bắt đầu lại từ kiến thức nền. Phần lớn người dự tuyển thạc sĩ khi đang đi làm đều trải qua cảm giác quên nhiều thứ; điều quan trọng là có kế hoạch và kiên trì.
Một lưu ý về lớp ôn thi: nếu bạn tham gia lớp do cơ sở đào tạo tổ chức, hãy coi đó là nơi hiểu cấu trúc đề và kết nối với giảng viên, chứ không phải lời hứa đậu. Kết quả tuyển sinh dựa trên điểm thi và hồ sơ theo quy chế. Mọi lời mời đảm bảo trúng tuyển thạc sĩ kèm khoản phí ngoài học phí đều cần được cảnh giác và báo cho cơ sở đào tạo.
Câu hỏi thường gặp
Tuyển sinh thạc sĩ có những hình thức nào?
Thi tuyển, xét tuyển hồ sơ hoặc kết hợp với phỏng vấn, đề cương, tuỳ cơ sở và ngành.
Ôn thi thạc sĩ dựa vào đâu?
Đề cương ôn tập do cơ sở công bố cùng thông báo tuyển sinh.
Xét tuyển hồ sơ xem gì?
Điểm đại học, mức độ phù hợp ngành, kinh nghiệm, công bố, chứng chỉ, thư giới thiệu.
Phỏng vấn thạc sĩ hỏi gì?
Lý do chọn ngành, kinh nghiệm, ý tưởng đề tài, kế hoạch học tập.
Đề cương nghiên cứu cần những gì?
Vấn đề, câu hỏi nghiên cứu, tổng quan ngắn, phương pháp và kết quả mong đợi.
