Bằng không được công nhận và chương trình mập mờ: kiểm tra trước khi đóng tiền

Một chương trình cấp bằng đại học, thạc sĩ, tiến sĩ hợp pháp phải do cơ sở giáo dục được phép đào tạo ngành đó ở trình độ đó tổ chức, hoặc là chương trình liên kết đã được phê duyệt, và văn bằng do chính cơ sở đó cấp theo quy định. Trước khi đóng tiền, hãy kiểm tra tư cách cơ sở và ngành trên kênh chính thức, đọc quy chế, xác minh đơn vị cấp bằng, và cảnh giác với lời hứa học ngắn, không thi, cấp bằng nhanh. Dùng bằng không hợp pháp có thể bị thu hồi, mất việc và chịu trách nhiệm pháp lý.

Thông tin tuyển sinh chính thức chỉ có trên website của trường, cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo và hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung. Khi nghi ngờ, xác minh trực tiếp với trường qua số điện thoại, email công bố trên website chính thức.

Dấu hiệu chương trình mập mờ

Thời gian học ngắn bất thường so với chương trình cùng trình độ. Không có lịch học, đề cương, giảng viên cụ thể. Không có kiểm tra, thi, luận văn hoặc chỉ làm hình thức. Cam kết đỗ, cam kết có bằng. Tuyển sinh qua trung tâm không rõ, thu tiền vào tài khoản cá nhân.

Một số chương trình còn quảng cáo bằng được công nhận quốc tế, tương đương, có giá trị toàn cầu, mà không chỉ ra cơ quan nào công nhận. Những cụm từ mơ hồ này là tín hiệu cần kiểm tra kỹ.

• Thời gian học ngắn bất thường
• Không có đề cương, giảng viên
• Không thi hoặc thi hình thức
• Cam kết có bằng
• Thu tiền tài khoản cá nhân
• Cụm từ công nhận mơ hồ

Bước một: kiểm tra cơ sở đào tạo

Cơ sở phải là trường đại học, học viện hoặc cơ sở được phép đào tạo trình độ tương ứng. Tra cứu trên cổng thông tin của Bộ Giáo dục và Đào tạo và website chính thức của trường.

Chú ý phân biệt trường với trung tâm, công ty tư vấn, văn phòng đại diện tự xưng là đối tác. Trung tâm không cấp bằng đại học; nếu họ tuyển sinh hộ, phải xác minh với chính trường.

Bước hai: kiểm tra ngành và trình độ

Trường có thể được phép đào tạo ngành A mà không được đào tạo ngành B, hoặc được đào tạo đại học mà chưa được đào tạo thạc sĩ ngành đó. Tra cứu danh mục ngành đào tạo của trường theo trình độ.

Kiểm tra hình thức đào tạo: chính quy, vừa làm vừa học, từ xa. Mỗi hình thức có quy định riêng, và trường phải đáp ứng điều kiện để tổ chức.

Bước ba: chương trình liên kết

Nếu chương trình liên kết với nước ngoài, kiểm tra trong danh sách chương trình liên kết đã được phê duyệt và còn hiệu lực. Xác định rõ ai cấp bằng.

Liên kết chưa được phê duyệt, hoặc chỉ là thoả thuận giữa một trung tâm với một đơn vị nước ngoài, có thể dẫn tới bằng không được công nhận tại Việt Nam.

Bước bốn: bằng trực tuyến của trường nước ngoài

Học trực tuyến với trường nước ngoài ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, việc công nhận văn bằng tại Việt Nam có các điều kiện liên quan đến cơ sở, kiểm định và hình thức học theo quy định hiện hành.

Trước khi đăng ký, đọc quy định về công nhận văn bằng nước ngoài của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kiểm tra trường được công nhận ở nước sở tại. Cảnh giác các trường không có trong danh sách công nhận nước sở tại, chỉ hoạt động trực tuyến, cấp bằng dựa trên kinh nghiệm sống.

Bước năm: đọc quy chế và hợp đồng

Chương trình hợp pháp có quy chế đào tạo, kế hoạch học tập, quy định thi, đánh giá công khai. Hợp đồng hoặc giấy nộp tiền ghi tên trường, học phí, điều kiện hoàn phí.

Không ký giấy tờ ghi tên một công ty lạ thay vì trường. Không nộp tiền khi chưa thấy văn bản. Lưu mọi giấy tờ.

• Quy chế công khai
• Kế hoạch học tập
• Giấy nộp tiền ghi tên trường
• Điều kiện hoàn phí

Bằng giả và mua bán văn bằng

Rao bán bằng, làm bằng, bằng thật phôi thật là quảng cáo vi phạm pháp luật. Mua, sử dụng văn bằng giả có thể bị xử lý, và văn bằng có thể được xác minh qua hệ thống tra cứu của trường hoặc cơ quan quản lý.

Nhiều cơ quan, doanh nghiệp xác minh văn bằng khi tuyển dụng, bổ nhiệm. Dùng bằng giả hoặc bằng không hợp pháp có thể bị phát hiện nhiều năm sau, dẫn tới mất việc và hậu quả pháp lý.

Tra cứu văn bằng

Nhiều trường có hệ thống tra cứu văn bằng trên website. Khi tuyển dụng hoặc khi muốn xác minh bằng của chính mình, có thể dùng hệ thống này hoặc gửi đề nghị xác minh tới trường.

Nếu bạn đã học một chương trình và lo ngại về giá trị bằng, hãy gửi văn bản hỏi trường và cơ quan quản lý để được trả lời chính thức, thay vì dựa vào lời trung tâm.

Tại sao người ta vẫn sập bẫy

Nhu cầu bằng cấp để đáp ứng yêu cầu công việc, bổ nhiệm, thăng hạng là có thật; áp lực thời gian khiến người ta muốn đường tắt. Kẻ gian đánh vào đúng nhu cầu đó.

Lời khuyên: nếu cần bằng cho công việc, hỏi chính nơi làm việc về yêu cầu cụ thể và loại bằng được chấp nhận. Chọn chương trình hợp pháp, dù lâu hơn. Một tấm bằng thật học trong hai năm có giá trị hơn tấm bằng nhanh không dùng được.

Một tình huống minh hoạ

Một người đi làm cần bằng thạc sĩ để đáp ứng yêu cầu vị trí mới. Anh thấy quảng cáo chương trình thạc sĩ học trực tuyến mười hai tháng, không cần thi đầu vào, bằng của một trường nước ngoài, học phí đóng qua một công ty tư vấn. Quảng cáo nói bằng được công nhận quốc tế.

Trước khi đóng tiền, anh tra tên trường trong danh sách công nhận của cơ quan quản lý giáo dục nước sở tại và không tìm thấy. Anh đọc quy định công nhận văn bằng nước ngoài hiện hành và thấy các điều kiện mà chương trình này khó đáp ứng. Anh hỏi bộ phận nhân sự nơi làm việc, được biết bằng như vậy không được chấp nhận cho vị trí. Cuối cùng anh chọn một chương trình thạc sĩ vừa làm vừa học của một trường trong nước, mất thời gian hơn nhưng chắc chắn.

Tình huống cho thấy: hỏi chính nơi sẽ sử dụng bằng về yêu cầu cụ thể là bước đơn giản nhưng hiệu quả nhất, trước cả khi so sánh các chương trình.

Nếu bạn đã lỡ theo học một chương trình mà nay nghi ngờ giá trị, đừng tiếp tục đóng thêm tiền. Thu thập toàn bộ hợp đồng, biên lai, tài liệu quảng cáo, tin nhắn tư vấn. Gửi văn bản hỏi trường đứng tên trên bằng và cơ quan quản lý giáo dục để có câu trả lời chính thức. Nếu xác định bị lừa dối, có thể trình báo cơ quan chức năng hoặc nhờ tư vấn pháp lý để đòi lại quyền lợi.

Câu hỏi thường gặp