Nếu phát hiện mình đã chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cho kẻ lừa đảo trong tuyển sinh, hãy làm ngay theo thứ tự: liên hệ ngân hàng qua tổng đài chính thức để đề nghị hỗ trợ xử lý giao dịch, lưu toàn bộ chứng cứ, đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, báo trường để được hướng dẫn và để cảnh báo người khác, trình báo cơ quan công an. Song song, kiểm tra tình trạng hồ sơ tuyển sinh thật của mình để không lỡ các mốc xác nhận nhập học chính thức.
Thông tin tuyển sinh chính thức chỉ có trên website của trường, cơ quan quản lý giáo dục và cơ quan đại diện nước sở tại. Khi nghi ngờ, xác minh trực tiếp qua kênh liên hệ công bố chính thức.
Bước một: liên hệ ngân hàng ngay
Thời gian là yếu tố quan trọng nhất. Gọi tổng đài chính thức của ngân hàng bạn đã dùng để chuyển tiền, thông báo giao dịch bị lừa đảo, cung cấp thời gian, số tiền, tài khoản nhận. Hỏi ngân hàng về các bước hỗ trợ có thể thực hiện theo quy định.
Không tìm số tổng đài qua kết quả tìm kiếm hay quảng cáo, vì kẻ gian có thể lập số giả mạo ngân hàng để lừa thêm lần nữa. Dùng số in trên thẻ hoặc trên ứng dụng ngân hàng chính thức. Ghi lại thời gian gọi, tên nhân viên tiếp nhận, mã hồ sơ nếu có.
Bước hai: lưu chứng cứ
Chụp màn hình toàn bộ tin nhắn, cuộc trò chuyện, trang mạng xã hội, website giả, email. Lưu biên lai chuyển khoản, số tài khoản nhận, tên người nhận. Ghi lại số điện thoại đã gọi, thời gian, nội dung chính của cuộc gọi.
Đừng xoá cuộc trò chuyện dù tức giận hay xấu hổ. Kẻ gian có thể xoá tài khoản của họ, nên chụp màn hình sớm. Sao lưu chứng cứ ở hai nơi.
- Tin nhắn, cuộc trò chuyện
- Trang giả, đường dẫn
- Biên lai, số tài khoản nhận
- Số điện thoại, thời gian cuộc gọi
- Sao lưu hai nơi
Bước ba: bảo vệ tài khoản
Nếu đã cung cấp mật khẩu, mã xác thực hoặc đăng nhập qua đường dẫn giả, đổi mật khẩu ngay các tài khoản: hệ thống tuyển sinh, email, ngân hàng, mạng xã hội. Bật xác thực hai lớp. Kiểm tra thiết bị nếu đã cài ứng dụng lạ theo yêu cầu của kẻ gian, gỡ bỏ ứng dụng và cân nhắc nhờ người có chuyên môn kiểm tra.
Kiểm tra lại nguyện vọng, thông tin cá nhân trên hệ thống tuyển sinh xem có bị thay đổi không. Nếu có, liên hệ ngay bộ phận hỗ trợ và trường.
Bước bốn: báo trường
Liên hệ trường qua số điện thoại, email chính thức. Trường có thể xác nhận tình trạng hồ sơ thật của bạn, hướng dẫn các bước nhập học chính thức, và cảnh báo thí sinh khác về hình thức lừa đảo đang diễn ra.
Nếu kẻ gian mạo danh trường, thông tin của bạn giúp trường phát hiện và đề nghị gỡ trang giả, đăng cảnh báo. Đây là đóng góp thiết thực để bảo vệ người khác.
Bước năm: trình báo công an
Đến cơ quan công an nơi gần nhất hoặc dùng kênh tiếp nhận tố giác theo quy định, mang theo giấy tờ tuỳ thân và chứng cứ đã lưu. Trình bày theo trình tự thời gian: ai liên hệ, khi nào, nói gì, bạn đã làm gì, chuyển bao nhiêu.
Giữ bản sao đơn trình báo hoặc giấy tiếp nhận. Cung cấp thêm thông tin nếu được yêu cầu. Việc trình báo giúp cơ quan chức năng điều tra và có thể liên kết các vụ việc tương tự.
- Giấy tờ tuỳ thân
- Chứng cứ in hoặc lưu sẵn
- Trình bày theo thời gian
- Giữ giấy tiếp nhận
Cẩn thận lừa đảo lần hai
Sau khi bị lừa, nhiều nạn nhân nhận được liên hệ tự xưng có thể lấy lại tiền, là luật sư, là cán bộ điều tra, yêu cầu đóng phí. Đây thường là lừa đảo lần hai nhắm vào người vừa mất tiền và đang sốt ruột.
Không trả phí cho bất kỳ ai hứa lấy lại tiền. Chỉ làm việc với cơ quan chức năng qua kênh chính thức, và với luật sư bạn tự tìm, kiểm tra được tư cách hành nghề.
Lo phần học tập trước
Đừng để cú sốc khiến bạn lỡ các mốc tuyển sinh thật. Kiểm tra lịch xác nhận nhập học, nộp học phí chính thức, đăng ký học phần. Nếu tiền học bị mất, hỏi trường về chính sách gia hạn nộp học phí, hỗ trợ sinh viên khó khăn, hoặc các chương trình tín dụng chính thức dành cho học sinh, sinh viên theo quy định.
Nói chuyện với gia đình để cùng tính phương án tài chính. Mất tiền đau, nhưng mất thêm một năm học còn thiệt hơn.
Chăm sóc tinh thần
Bị lừa thường kèm cảm giác xấu hổ, tự trách, lo lắng. Hãy nhớ kẻ gian làm việc này chuyên nghiệp, nhắm vào đúng thời điểm bạn bận và lo nhất. Rất nhiều người cẩn thận cũng từng bị lừa.
Chia sẻ với người thân, bạn bè tin cậy. Nếu căng thẳng kéo dài, tìm hỗ trợ tâm lý ở trường hoặc cơ sở y tế. Kể lại câu chuyện của mình, khi đã sẵn sàng, cũng giúp người khác cảnh giác hơn.
Rút kinh nghiệm cho cả gia đình
Sau sự việc, cùng gia đình nhìn lại: điểm nào khiến mình tin, bước nào đáng lẽ dừng lại. Lập nguyên tắc chung: không chuyển tiền khi chưa xác minh qua kênh chính thức, không chia sẻ mã xác thực, một người kiểm tra lại trước khi chuyển.
Lưu sẵn số điện thoại chính thức của trường, ngân hàng, cơ quan công an địa phương trong danh bạ. Khi cần, bạn gọi được ngay thay vì tìm kiếm trong lúc hoảng.
Mẫu ghi chép sự việc
Khi bình tĩnh lại, hãy viết một bản ghi chép sự việc theo thời gian, càng sớm càng tốt khi trí nhớ còn rõ. Bản ghi này giúp bạn trình bày mạch lạc với ngân hàng, trường và cơ quan công an, tránh bỏ sót chi tiết.
- Ngày giờ lần đầu bị liên hệ, qua kênh nào
- Người liên hệ xưng là ai, dùng số điện thoại hay tài khoản nào
- Họ nói gì, yêu cầu gì, đưa ra giấy tờ gì
- Bạn đã cung cấp thông tin gì, chuyển bao nhiêu tiền, vào tài khoản nào, lúc nào
- Khi nào bạn phát hiện bị lừa và đã làm gì sau đó
Đính kèm ảnh chụp màn hình tương ứng với từng mốc. In một bản mang theo khi trình báo, giữ một bản điện tử. Ghi chép cẩn thận cũng giúp bạn nhìn lại mà rút kinh nghiệm, thay vì chỉ nhớ cảm giác hoảng loạn.
Nếu nhiều người trong cùng lớp, cùng trường bị lừa theo một kịch bản, cùng nhau tổng hợp thông tin và trình báo giúp cơ quan chức năng thấy rõ quy mô và xử lý hiệu quả hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bị lừa chuyển tiền tuyển sinh thì làm gì trước?
Gọi ngay tổng đài chính thức của ngân hàng để đề nghị hỗ trợ xử lý giao dịch.
Cần lưu những chứng cứ gì?
Tin nhắn, trang giả, biên lai, số tài khoản nhận, số điện thoại và thời gian cuộc gọi.
Có nên báo trường không?
Nên; trường xác nhận hồ sơ thật và cảnh báo thí sinh khác.
Có người hứa lấy lại tiền nếu trả phí thì sao?
Thường là lừa đảo lần hai; chỉ làm việc với cơ quan chức năng.
Mất tiền học thì có lỡ nhập học không?
Kiểm tra lịch chính thức và hỏi trường về gia hạn, hỗ trợ sinh viên khó khăn.
