Đề tài luận văn hoặc đề án thạc sĩ tốt là đề tài trả lời một câu hỏi đủ hẹp để làm xong trong thời gian cho phép, có nguồn dữ liệu bạn tiếp cận được, phù hợp định hướng chương trình và có người hướng dẫn am hiểu lĩnh vực. Người hướng dẫn phù hợp là người có chuyên môn gần đề tài, có thời gian và có cách làm việc hợp với bạn. Bắt đầu tìm hiểu từ học kỳ đầu, đừng đợi hết học phần.
Chuẩn ngoại ngữ, thời gian đào tạo và điều kiện tốt nghiệp thạc sĩ do quy chế hiện hành và quy định của từng cơ sở đào tạo quyết định; đối chiếu văn bản mới nhất trước khi lập kế hoạch.
Bắt đầu từ câu hỏi, không từ tên đề tài
Nhiều học viên bắt đầu bằng một tên đề tài rất rộng như nâng cao hiệu quả quản lý ở một ngành. Hội đồng sẽ hỏi: hiệu quả đo bằng gì, ở đâu, trong thời gian nào, so với cái gì. Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi cụ thể có thể trả lời bằng dữ liệu.
Thu hẹp phạm vi theo ba trục: đối tượng, địa điểm, thời gian. Một câu hỏi hẹp nhưng trả lời được tốt hơn một câu hỏi lớn mà không trả lời nổi.
- Câu hỏi cụ thể, trả lời được bằng dữ liệu
- Thu hẹp đối tượng
- Thu hẹp địa điểm
- Thu hẹp thời gian
Kiểm tra tính khả thi của dữ liệu
Trước khi chốt đề tài, tự hỏi: dữ liệu lấy ở đâu, có được phép dùng không, mất bao lâu để thu thập, cần chi phí gì. Đề tài hay nhưng không có dữ liệu là nguyên nhân hàng đầu khiến luận văn kéo dài.
Người đi làm có lợi thế nếu dùng dữ liệu nơi làm việc, nhưng phải xin phép và tuân thủ bảo mật. Với khảo sát, tính trước số mẫu cần và cách tiếp cận người trả lời.
Đọc tài liệu để biết đã có gì
Tìm đọc luận văn, bài báo gần chủ đề để biết người khác đã làm gì, dùng phương pháp nào, còn khoảng trống nào. Thư viện của cơ sở thường có kho luận văn các khoá trước.
Ghi chép có hệ thống từ đầu: tác giả, năm, câu hỏi, phương pháp, kết quả, nhận xét. Phần tổng quan tài liệu sau này sẽ dễ viết hơn nhiều.
Tìm người hướng dẫn phù hợp
Xem danh sách giảng viên, hướng nghiên cứu, công bố gần đây của họ. Chọn người có chuyên môn gần đề tài của bạn. Hỏi học viên khoá trên về cách làm việc của từng thầy cô: tần suất gặp, cách góp ý, mức độ kỳ vọng.
Liên hệ bằng email ngắn gọn: giới thiệu bản thân, hướng đề tài dự kiến, lý do mong được thầy cô hướng dẫn, kèm một trang tóm tắt ý tưởng. Tôn trọng thời gian và quyết định của giảng viên.
- Chuyên môn gần đề tài
- Công bố gần đây
- Cách làm việc qua kinh nghiệm khoá trên
- Email ngắn gọn kèm tóm tắt ý tưởng
Thống nhất cách làm việc ngay từ đầu
Trong buổi gặp đầu, thống nhất tần suất gặp, hình thức báo cáo tiến độ, thời gian phản hồi, kế hoạch các chương. Ghi lại thành một lịch đơn giản và bám theo.
Người hướng dẫn hướng dẫn nhiều học viên cùng lúc. Báo cáo ngắn, rõ ràng, có câu hỏi cụ thể giúp mỗi buổi gặp hiệu quả hơn.
Đề cương luận văn
Đề cương thường gồm tính cấp thiết, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi, tổng quan tài liệu, phương pháp, kế hoạch thực hiện, tài liệu tham khảo. Đề cương được hội đồng hoặc bộ môn duyệt theo quy định.
Một đề cương kỹ là một nửa luận văn. Đầu tư thời gian cho phần phương pháp để tránh phải làm lại.
- Tính cấp thiết
- Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu
- Đối tượng, phạm vi
- Phương pháp
- Kế hoạch thực hiện
Liêm chính học thuật
Trích dẫn đầy đủ mọi ý tưởng, số liệu, đoạn văn lấy từ nguồn khác. Nhiều cơ sở dùng phần mềm kiểm tra trùng lặp. Sao chép, nhờ người viết hộ hay dùng công cụ tạo văn bản để viết thay mà không ghi nhận là vi phạm nghiêm trọng, có thể dẫn tới huỷ kết quả.
Hỏi cơ sở quy định về sử dụng công cụ hỗ trợ viết và trích dẫn. Khi phân vân, hỏi người hướng dẫn.
Lập kế hoạch ngược từ ngày bảo vệ
Xác định thời hạn bảo vệ tối đa theo quy chế, lùi lại để đặt mốc: hoàn thành đề cương, thu thập dữ liệu, phân tích, viết từng chương, nộp bản thảo cho người hướng dẫn, chỉnh sửa, nộp hồ sơ bảo vệ.
Chừa thời gian dự phòng cho những việc chậm hơn dự kiến như thu thập dữ liệu hoặc chờ góp ý.
Khi đề tài gặp bế tắc
Dữ liệu không thu được, kết quả không như giả thuyết, phạm vi quá rộng. Đây là chuyện bình thường trong nghiên cứu. Báo ngay với người hướng dẫn để điều chỉnh: thu hẹp phạm vi, đổi nguồn dữ liệu, điều chỉnh câu hỏi.
Kết quả không ủng hộ giả thuyết vẫn là kết quả, nếu phương pháp đúng và bạn giải thích được.
Đổi người hướng dẫn hoặc đề tài
Trong một số trường hợp như người hướng dẫn chuyển công tác hoặc đề tài không khả thi, quy chế cho phép đổi theo thủ tục. Hãy trao đổi thẳng thắn, lịch sự và làm đúng thủ tục của cơ sở.
Đổi sớm tốt hơn kéo dài một đề tài không thể hoàn thành.
Một ví dụ thu hẹp đề tài: ý tưởng ban đầu là nghiên cứu chuyển đổi số trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sau khi thu hẹp, câu hỏi trở thành mức độ sử dụng phần mềm kế toán đám mây ảnh hưởng thế nào tới thời gian khoá sổ cuối tháng ở các doanh nghiệp thương mại quy mô dưới năm mươi nhân viên tại một tỉnh, trong một khoảng thời gian cụ thể. Câu hỏi này có thể đo lường, có thể thu thập dữ liệu qua khảo sát và phỏng vấn, và vừa sức một luận văn.
Từ câu hỏi đã thu hẹp, việc chọn người hướng dẫn cũng dễ hơn: tìm giảng viên có công bố về hệ thống thông tin kế toán hoặc chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ. Một đề tài rõ ràng giúp email liên hệ của bạn thuyết phục hơn nhiều so với một ý tưởng chung chung.
Sau khi có đề tài và người hướng dẫn, hãy lập một thư mục chung cho luận văn gồm các tệp: đề cương, ghi chép tài liệu, dữ liệu thô, dữ liệu đã xử lý, bản thảo từng chương, góp ý của người hướng dẫn theo ngày. Sao lưu ở hai nơi. Mất dữ liệu hoặc bản thảo giữa chừng là sự cố có thật và rất tốn thời gian để làm lại.
Câu hỏi thường gặp
Chọn đề tài thạc sĩ thế nào?
Bắt đầu từ câu hỏi cụ thể, thu hẹp phạm vi, kiểm tra dữ liệu khả thi và phù hợp định hướng chương trình.
Khi nào nên tìm người hướng dẫn?
Từ học kỳ đầu, sau khi có hướng đề tài sơ bộ.
Liên hệ người hướng dẫn ra sao?
Email ngắn gọn giới thiệu bản thân, hướng đề tài, kèm tóm tắt ý tưởng.
Đề cương luận văn gồm gì?
Tính cấp thiết, mục tiêu, câu hỏi, phạm vi, tổng quan, phương pháp, kế hoạch, tài liệu tham khảo.
Kết quả không như giả thuyết có sao không?
Vẫn là kết quả nếu phương pháp đúng và được giải thích rõ.
