Điều kiện cơ bản để dự tuyển thạc sĩ là đã tốt nghiệp đại học hoặc đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp, ngành học ở bậc đại học phù hợp với ngành đăng ký dự tuyển, đáp ứng yêu cầu năng lực ngoại ngữ theo quy chế và các điều kiện riêng do cơ sở đào tạo quy định như kinh nghiệm công tác hay kết quả học tập. Người tốt nghiệp ngành gần hoặc ngành khác thường phải hoàn thành các học phần bổ sung kiến thức trước khi dự tuyển hoặc trước khi học chính thức.
Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành và có thể được sửa đổi; mỗi cơ sở đào tạo cụ thể hoá trong thông báo tuyển sinh của mình. Luôn đối chiếu với văn bản hiện hành.
Văn bằng đại học
Người dự tuyển cần có bằng tốt nghiệp đại học. Một số cơ sở chấp nhận sinh viên năm cuối đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp trước thời điểm nhập học theo quy định. Bằng do cơ sở nước ngoài cấp thường cần thủ tục công nhận văn bằng theo quy định hiện hành.
Hãy chuẩn bị bản sao có chứng thực bằng và bảng điểm toàn khoá, vì hội đồng xét tuyển thường dùng bảng điểm để đánh giá mức độ phù hợp ngành và năng lực học tập.
Với bằng nước ngoài, tìm hiểu sớm thủ tục công nhận vì có thể mất nhiều tuần.
Ngành đúng, ngành phù hợp, ngành khác
Quy chế phân biệt mức độ phù hợp giữa ngành đại học và ngành thạc sĩ. Người tốt nghiệp ngành đúng thường dự tuyển trực tiếp. Người tốt nghiệp ngành phù hợp hoặc ngành gần thường phải học bổ sung một số học phần. Có ngành chấp nhận người từ ngành khác với khối lượng bổ sung lớn hơn, có ngành không chấp nhận.
Danh mục ngành phù hợp và học phần bổ sung do từng cơ sở đào tạo công bố trong thông báo tuyển sinh. Đây là thông tin đầu tiên cần tra khi bạn muốn chuyển hướng ở bậc thạc sĩ.
- Ngành đúng: dự tuyển trực tiếp
- Ngành phù hợp, ngành gần: học bổ sung
- Ngành khác: tuỳ quy định từng ngành
- Danh mục do cơ sở đào tạo công bố
Học bổ sung kiến thức
Học phần bổ sung giúp người từ ngành khác có nền tảng cần thiết. Số học phần phụ thuộc mức độ khác biệt giữa hai ngành, thường do hội đồng chuyên môn xác định dựa trên bảng điểm đại học của bạn.
Lớp bổ sung có thể mở trước kỳ thi tuyển hoặc trong học kỳ đầu. Hỏi rõ lịch, học phí và hình thức đánh giá để sắp xếp công việc. Hoàn thành bổ sung là điều kiện để được công nhận trúng tuyển hoặc tiếp tục học.
Yêu cầu ngoại ngữ
Quy chế quy định chuẩn năng lực ngoại ngữ cho học viên thạc sĩ, có thể yêu cầu ở đầu vào, ở đầu ra hoặc cả hai tuỳ thời kỳ và cơ sở đào tạo. Minh chứng có thể là bằng đại học ngành ngoại ngữ, bằng đại học học bằng ngoại ngữ, chứng chỉ ngoại ngữ thuộc danh mục được công nhận, hoặc bài thi do cơ sở tổ chức.
Đọc kỹ danh mục chứng chỉ được chấp nhận và thời hạn hiệu lực. Nhiều người chuẩn bị chuyên môn kỹ nhưng chậm tiến độ chỉ vì ngoại ngữ.
- Văn bằng ngoại ngữ hoặc học bằng ngoại ngữ
- Chứng chỉ trong danh mục công nhận
- Bài thi do cơ sở tổ chức
- Thời hạn hiệu lực chứng chỉ
Kinh nghiệm công tác
Một số chương trình, nhất là định hướng ứng dụng ở các ngành quản trị, kinh tế, có thể yêu cầu hoặc ưu tiên người có kinh nghiệm làm việc. Một số ngành sức khoẻ có yêu cầu riêng về chứng chỉ hành nghề hoặc thời gian công tác.
Nếu chương trình yêu cầu, chuẩn bị xác nhận của nơi làm việc về vị trí và thời gian công tác.
Hồ sơ dự tuyển thường gồm
Đơn đăng ký dự tuyển, sơ yếu lý lịch có xác nhận, bản sao bằng và bảng điểm đại học, minh chứng ngoại ngữ, giấy khám sức khoẻ theo yêu cầu, ảnh, giấy tờ ưu tiên nếu có, xác nhận công tác nếu có, đề cương hoặc bài luận nếu chương trình yêu cầu.
Danh sách chính xác theo thông báo của từng cơ sở. Chuẩn bị bản sao chứng thực sớm và kiểm tra thông tin khớp nhau.
- Đơn đăng ký, sơ yếu lý lịch
- Bằng và bảng điểm đại học
- Minh chứng ngoại ngữ
- Giấy khám sức khoẻ, ảnh
- Đề cương hoặc bài luận nếu yêu cầu
Đối tượng ưu tiên
Quy chế có quy định đối tượng ưu tiên trong tuyển sinh thạc sĩ, ví dụ người công tác tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn trong thời gian nhất định, một số đối tượng chính sách. Mức ưu tiên và minh chứng theo văn bản hiện hành.
Nếu thuộc diện, chuẩn bị giấy tờ chứng minh còn hiệu lực theo yêu cầu.
Kiểm tra cơ sở đào tạo và ngành
Chỉ đăng ký ở cơ sở được phép đào tạo trình độ thạc sĩ ngành đó. Thông tin ngành được phép đào tạo thường công khai trên website cơ sở và cơ quan quản lý. Cẩn trọng với các chương trình liên kết không rõ đơn vị cấp bằng hoặc quảng cáo học nhanh, bằng dễ.
Văn bằng thạc sĩ hợp lệ là điều kiện để dùng cho thăng tiến, học tiến sĩ, giảng dạy. Một tấm bằng không được công nhận là mất cả tiền và thời gian.
Lộ trình chuẩn bị gợi ý
Trước kỳ tuyển sinh khoảng một năm: xác định ngành, cơ sở, kiểm tra mức độ phù hợp ngành. Trước sáu tháng: hoàn thành chứng chỉ ngoại ngữ nếu cần, đăng ký học bổ sung kiến thức. Trước ba tháng: chuẩn bị hồ sơ, đề cương nếu có, ôn thi hoặc chuẩn bị phỏng vấn.
Người đang đi làm nên trao đổi với cơ quan về kế hoạch học để sắp xếp công việc và có thể nhận hỗ trợ từ nơi làm việc.
Khi nào chưa nên học thạc sĩ
Nếu bạn chưa rõ học thạc sĩ để làm gì, chỉ học vì bạn bè học hoặc vì nghĩ có bằng sẽ tự động tăng lương, hãy cân nhắc thêm. Thạc sĩ đòi hỏi thời gian, tiền bạc và công sức đáng kể.
Vài năm đi làm trước khi học thạc sĩ thường giúp bạn chọn đúng hướng và học hiệu quả hơn, nhất là với các chương trình định hướng ứng dụng.
Một bước nhỏ nhưng hữu ích: gửi email hỏi bộ phận đào tạo sau đại học của cơ sở bạn nhắm, kèm bảng điểm đại học, để được tư vấn sơ bộ về mức độ phù hợp ngành và khối lượng bổ sung. Câu trả lời sớm giúp bạn tránh đăng ký nhầm ngành không chấp nhận, hoặc chuẩn bị đủ thời gian cho các học phần bổ sung trước kỳ tuyển sinh.
Câu hỏi thường gặp
Điều kiện dự tuyển thạc sĩ là gì?
Bằng đại học phù hợp ngành, đáp ứng chuẩn ngoại ngữ và điều kiện riêng của cơ sở đào tạo theo quy chế hiện hành.
Khác ngành có học thạc sĩ được không?
Có thể, tuỳ ngành; thường phải học bổ sung kiến thức theo danh mục cơ sở công bố.
Ngoại ngữ yêu cầu khi nào?
Tuỳ quy chế và cơ sở, có thể ở đầu vào, đầu ra hoặc cả hai.
Bằng đại học nước ngoài có dùng được?
Thường cần thủ tục công nhận văn bằng theo quy định.
Có cần kinh nghiệm làm việc?
Một số chương trình yêu cầu hoặc ưu tiên, nhất là định hướng ứng dụng.
