Khi xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, điểm xét thường là tổng điểm ba môn trong tổ hợp mà ngành chấp nhận, cộng điểm ưu tiên theo quy chế. Chiến lược tốt là chọn tổ hợp gồm những môn bạn ổn định nhất, kiểm tra danh sách ngành nhận tổ hợp đó ở các trường mục tiêu, rồi xếp nguyện vọng theo ba lớp mơ ước, vừa sức và an toàn.
Quy chế và phương thức xét tuyển thay đổi theo từng năm; mọi chi tiết trong bài cần được đối chiếu với quy chế tuyển sinh hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo và đề án tuyển sinh chính thức của từng trường.
Tổ hợp là gì và vì sao quan trọng
Mỗi ngành công bố một hoặc nhiều tổ hợp ba môn được dùng để xét tuyển. Thí sinh dự thi các môn trong tổ hợp nào thì có thể đăng ký những ngành nhận tổ hợp đó. Một tổ hợp mạnh giúp bạn có điểm xét cao hơn so với khả năng thật nếu dùng tổ hợp khác.
Với chương trình phổ thông hiện hành, môn thi tốt nghiệp gồm các môn bắt buộc và môn tự chọn theo quy định từng năm. Lựa chọn môn thi vì thế liên quan trực tiếp tới tổ hợp bạn có thể dùng.
Chọn tổ hợp theo dữ liệu, không theo cảm giác
Lấy điểm các bài kiểm tra và thi thử của từng môn trong một hai năm gần nhất, tính trung bình và độ ổn định. Môn có điểm cao và ít dao động là ứng viên tốt cho tổ hợp. Môn điểm cao nhưng thất thường mang rủi ro.
So sánh vài tổ hợp khả dĩ theo tổng điểm dự kiến và theo số ngành mục tiêu mà mỗi tổ hợp mở ra. Tổ hợp tốt nhất là tổ hợp vừa cho điểm cao vừa mở đủ ngành bạn muốn.
- Thu thập điểm thi thử và kiểm tra
- Tính trung bình và độ ổn định
- So sánh tổng điểm dự kiến các tổ hợp
- Đối chiếu số ngành mục tiêu mỗi tổ hợp mở
Độ lệch giữa các tổ hợp
Cùng một ngành có thể xét nhiều tổ hợp, và một số trường dùng độ lệch điểm giữa các tổ hợp để cân bằng, vì phổ điểm các môn khác nhau giữa các năm. Nếu trường áp dụng, điểm trúng tuyển theo từng tổ hợp có thể khác nhau.
Đọc đề án để biết trường có áp dụng độ lệch và cách tính. Đừng chọn tổ hợp chỉ vì nghĩ tổ hợp đó có điểm chuẩn thấp hơn mà không xét khả năng thật của mình.
Tính điểm xét cùng ưu tiên
Điểm xét thường gồm tổng điểm ba môn, có ngành nhân hệ số môn chính theo quy định của trường, cộng điểm ưu tiên khu vực và đối tượng. Quy chế có thể điều chỉnh cách cộng ưu tiên với thí sinh có điểm cao.
Tự tính điểm xét theo đúng công thức của từng ngành ở từng trường, ghi vào bảng nguyện vọng. Một sai lệch nhỏ trong cách tính có thể làm bạn xếp sai lớp an toàn.
- Tổng điểm ba môn
- Hệ số môn chính nếu ngành quy định
- Điểm ưu tiên khu vực, đối tượng
- Công thức riêng của từng trường
Đọc điểm chuẩn năm trước đúng cách
Điểm trúng tuyển năm trước cho biết mức cạnh tranh tương đối của ngành, nhưng không phải dự báo cho năm nay. Phổ điểm môn thi, số thí sinh và chỉ tiêu thay đổi hằng năm làm điểm chuẩn lên xuống.
Dùng điểm của hai ba năm gần nhất để thấy xu hướng, và luôn để một khoảng an toàn khi xếp nguyện vọng vừa sức.
Đặt nguyện vọng theo thứ tự thật
Hệ thống xét nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên: bạn trúng nguyện vọng cao nhất mà điểm đủ, các nguyện vọng thấp hơn không còn được xét. Vì vậy hãy đặt theo mong muốn thật, từ cao xuống thấp, không đặt một nguyện vọng mình không muốn lên trên chỉ vì dễ đậu.
Đảm bảo danh sách có ít nhất vài nguyện vọng an toàn mà bạn vẫn sẵn sàng theo học, đề phòng điểm chuẩn tăng bất ngờ.
Sau khi có điểm thi
Khi có điểm, hệ thống thường cho thời gian điều chỉnh nguyện vọng theo quy chế. Đây là lúc tính lại điểm xét thật, so với điểm chuẩn tham khảo, và điều chỉnh danh sách cho hợp lý: nâng nguyện vọng nếu điểm tốt hơn dự kiến, thêm lớp an toàn nếu điểm thấp hơn.
Đừng điều chỉnh theo hoảng loạn hay theo tin đồn về điểm chuẩn. Dựa vào số liệu và mong muốn thật của bạn.
- Tính lại điểm xét thật
- So với điểm chuẩn tham khảo
- Nâng hoặc thêm lớp an toàn
- Hoàn tất trước hạn điều chỉnh
Ngành dùng môn năng khiếu
Một số ngành như kiến trúc, mỹ thuật, âm nhạc, thể dục thể thao, sư phạm mầm non xét tổ hợp có môn năng khiếu do trường tổ chức thi hoặc dùng kết quả của trường khác theo quy định. Lịch thi năng khiếu thường riêng, cần đăng ký sớm.
Nếu nhắm các ngành này, hãy tìm hiểu lịch thi năng khiếu từ đầu năm lớp mười hai và luyện đủ thời gian.
Một quy trình gọn cho cả mùa
Đầu năm: chọn tổ hợp theo dữ liệu. Giữa năm: lập bảng ngành, tổ hợp, công thức tính điểm. Trước kỳ thi: đặt nguyện vọng dự kiến ba lớp. Sau khi có điểm: điều chỉnh theo điểm thật trước hạn.
Quy trình này đơn giản nhưng tránh được phần lớn sai lầm: chọn tổ hợp cảm tính, tính sai điểm và xếp nguyện vọng thiếu lớp an toàn.
Những sai lầm thường gặp với tổ hợp và điểm thi
Sai lầm phổ biến là chọn tổ hợp theo bạn bè hoặc theo ngành bạn bè chọn, trong khi môn mạnh của mình lại khác. Sai lầm thứ hai là chỉ tính tổng điểm ba môn mà quên hệ số môn chính hoặc quên điều kiện ngưỡng đầu vào của ngành. Sai lầm thứ ba là xếp nguyện vọng toàn những ngành có điểm chuẩn năm trước sát điểm của mình, không có lớp an toàn thật sự.
Một sai lầm khác ít người để ý là không đăng ký dự thi đủ môn cho tổ hợp mình định dùng. Khi đăng ký dự thi tốt nghiệp, hãy kiểm tra lại danh sách môn tự chọn có khớp với các tổ hợp của ngành mục tiêu không. Chỉ một môn thiếu là mất quyền xét tuyển bằng tổ hợp đó ở mọi trường.
- Chọn tổ hợp theo bạn bè
- Quên hệ số và ngưỡng đầu vào
- Thiếu lớp nguyện vọng an toàn
- Đăng ký thiếu môn thi
Cuối cùng, hãy giữ một bản ghi chép riêng về tổ hợp đã chọn, danh sách môn đã đăng ký thi, công thức tính điểm của từng ngành và bảng nguyện vọng ba lớp. Khi thông báo chính thức thay đổi trong năm, bạn chỉ cần cập nhật bản ghi này thay vì làm lại từ đầu, và cả gia đình cùng nhìn vào một nguồn thông tin thống nhất.
Câu hỏi thường gặp
Tổ hợp môn là gì?
Là bộ ba môn mà một ngành chấp nhận để tính điểm xét tuyển.
Nên chọn tổ hợp thế nào?
Dựa vào điểm thi thử, chọn các môn cao và ổn định, đồng thời mở đủ ngành mong muốn.
Điểm chuẩn năm trước có chắc đúng năm nay?
Không. Chỉ dùng để tham khảo xu hướng và luôn để khoảng an toàn.
Có được sửa nguyện vọng sau khi có điểm?
Thường có thời gian điều chỉnh theo quy chế từng năm.
Ngành năng khiếu xét thế nào?
Xét tổ hợp có môn năng khiếu, thi theo lịch riêng của trường; cần đăng ký sớm.
