Trong mùa tuyển sinh, gia đình thường chi ba nhóm khoản: lệ phí dự thi và đăng ký xét tuyển theo quy định, học phí kỳ đầu cùng các khoản thu khi nhập học như bảo hiểm y tế sinh viên, ký túc xá. Nguyên tắc an toàn là chỉ nộp qua kênh chính thức được ghi trong thông báo của Bộ, cổng tuyển sinh hoặc giấy báo của trường, giữ lại biên lai, và không bao giờ chuyển tiền cho cá nhân hứa hẹn giữ chỗ hay đảm bảo trúng tuyển.
Trình tự và hạn cụ thể do quy chế tuyển sinh và thông báo năm đó quy định; luôn lấy văn bản chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo và của trường làm chuẩn.
Lệ phí dự thi và xét tuyển
Lệ phí dự thi tốt nghiệp, lệ phí đăng ký xét tuyển, lệ phí dự kỳ thi đánh giá năng lực và lệ phí thi chứng chỉ là những khoản nhỏ nhưng nhiều đầu mục. Mỗi khoản có kênh thanh toán riêng theo hướng dẫn của đơn vị tổ chức.
Ghi lại mọi khoản đã nộp vào bảng theo dõi để không nộp trùng và có căn cứ khi cần đối chiếu. Một số kỳ thi có chính sách miễn giảm cho đối tượng ưu tiên; đọc kỹ quy định.
Học phí: hiểu cách tính
Học phí đại học có thể tính theo năm, theo học kỳ hoặc theo tín chỉ. Với cách tính theo tín chỉ, số tiền mỗi kỳ phụ thuộc số học phần bạn đăng ký. Học phí kỳ đầu thường được nêu trong giấy báo nhập học.
Hỏi trường lộ trình học phí các năm sau để lập kế hoạch tài chính, vì nhiều trường tự chủ có lộ trình tăng theo quy định.
- Theo năm, học kỳ hay tín chỉ
- Số tín chỉ đăng ký mỗi kỳ
- Lộ trình tăng học phí
- Chính sách miễn giảm
Các khoản thu khi nhập học
Ngoài học phí, khi nhập học có thể có bảo hiểm y tế sinh viên theo quy định, tiền ký túc xá, khám sức khoẻ, và một số khoản dịch vụ tuỳ trường. Giấy báo nhập học thường liệt kê rõ.
Nếu thấy khoản nào chưa rõ mục đích, hỏi phòng tài chính của trường. Sinh viên có quyền biết từng khoản tiền mình nộp dùng vào việc gì.
Kênh thanh toán chính thức
Kênh chính thức gồm cổng thanh toán của hệ thống tuyển sinh, cổng thanh toán của trường, tài khoản ngân hàng đứng tên trường được ghi trong văn bản chính thức. Nội dung chuyển khoản cần đúng cú pháp để trường đối soát.
Không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, kể cả khi người nhận tự xưng là cán bộ trường. Trường không thu tiền qua tài khoản cá nhân.
- Cổng thanh toán của hệ thống tuyển sinh
- Cổng thanh toán của trường
- Tài khoản đứng tên trường
- Đúng cú pháp nội dung
Nhận diện lừa đảo mùa tuyển sinh
Các kiểu lừa đảo hay gặp: gọi điện báo trúng tuyển và yêu cầu nộp tiền giữ chỗ gấp, mời dịch vụ đảm bảo đậu, giả mạo trang của trường để thu học phí, gửi đường dẫn yêu cầu đăng nhập tài khoản tuyển sinh.
Dấu hiệu chung là thúc giục gấp, yêu cầu chuyển vào tài khoản cá nhân, hứa điều không ai hứa được. Khi nghi ngờ, gọi số điện thoại chính thức trên website trường để kiểm tra.
- Thúc giục nộp tiền gấp
- Tài khoản cá nhân
- Hứa đảm bảo trúng tuyển
- Đường dẫn lạ yêu cầu đăng nhập
Nếu đã lỡ chuyển tiền sai
Liên hệ ngay ngân hàng để yêu cầu hỗ trợ tra soát, giữ lại toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, cuộc gọi, biên lai, và trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. Báo cho trường biết để họ cảnh báo các thí sinh khác.
Hành động càng sớm càng có cơ hội ngăn chặn. Đừng ngại vì xấu hổ; lừa đảo mùa tuyển sinh nhắm vào rất nhiều gia đình.
Lập ngân sách năm nhất
Cộng tất cả khoản dự kiến: học phí hai kỳ, bảo hiểm, chỗ ở, ăn uống, đi lại, sách vở, thiết bị học tập như máy tính, chi phí phát sinh. Một bảng ngân sách năm nhất giúp gia đình chuẩn bị nguồn tiền và quyết định có cần vay vốn hay không.
Năm nhất thường tốn hơn các năm sau vì phải sắm sửa ban đầu. Chừa một khoản dự phòng cho những chi phí không lường trước.
Hỗ trợ tài chính có thể dùng
Học bổng đầu vào, học bổng khuyến khích, chính sách miễn giảm học phí cho đối tượng chính sách, chương trình cho vay sinh viên của ngân hàng chính sách xã hội là các nguồn hỗ trợ phổ biến. Điều kiện mỗi nguồn thay đổi theo thời kỳ.
Tìm hiểu ngay từ khi nhận giấy báo, vì nhiều nguồn có hạn nộp hồ sơ đầu khoá.
Lưu trữ chứng từ
Giữ toàn bộ biên lai, hoá đơn, ảnh chụp giao dịch trong một thư mục. Chứng từ học phí có thể cần khi xét miễn giảm, hoàn học phí, hoặc khi có sai lệch trong đối soát của trường.
Đặt tên tệp theo ngày và khoản thu để dễ tìm lại, sao lưu ở hai nơi.
Thiết bị học tập: mua gì, mua khi nào
Nhiều ngành yêu cầu máy tính xách tay với cấu hình nhất định, đặc biệt các ngành công nghệ thông tin, thiết kế, kỹ thuật. Trước khi mua, hãy hỏi khoa hoặc sinh viên khoá trên về phần mềm sẽ dùng và cấu hình tối thiểu, tránh mua máy quá yếu phải thay sớm hoặc quá mạnh không cần thiết.
Không cần mua mọi thứ trong tuần đầu. Sách giáo trình có thể mượn thư viện, mua lại của khoá trên hoặc dùng bản điện tử hợp pháp. Dụng cụ chuyên ngành như bộ vẽ kỹ thuật, dụng cụ phòng thí nghiệm thường có danh sách cụ thể khi bắt đầu học phần; đợi danh sách rồi mua sẽ tiết kiệm hơn.
Hãy đưa khoản thiết bị vào ngân sách năm nhất ngay từ đầu, vì đây thường là khoản lớn nhất sau học phí và chỗ ở.
- Hỏi cấu hình máy tính theo ngành
- Sách: mượn, mua lại hoặc bản điện tử hợp pháp
- Dụng cụ chuyên ngành: đợi danh sách học phần
- Đưa thiết bị vào ngân sách
Cuối cùng, hãy trao đổi rõ trong gia đình ai là người theo dõi các khoản đóng tiền định kỳ như học phí từng kỳ và tiền ký túc xá. Một lịch nhắc đơn giản theo học kỳ giúp không bị tính phí chậm nộp, vốn có thể ảnh hưởng tới việc đăng ký học phần kỳ sau ở một số trường.
Với gia đình có hai con cùng học đại học hoặc có hoàn cảnh khó khăn đột xuất trong năm, hãy chủ động liên hệ phòng công tác sinh viên. Nhiều trường có quỹ hỗ trợ khẩn cấp, cho phép gia hạn nộp học phí hoặc chia nhỏ khoản nộp theo đề nghị có minh chứng. Hỏi sớm luôn tốt hơn để tới khi bị khoá đăng ký học phần mới tìm cách.
Câu hỏi thường gặp
Lệ phí xét tuyển nộp ở đâu?
Qua cổng thanh toán của hệ thống tuyển sinh theo hướng dẫn chính thức.
Học phí tính thế nào?
Theo năm, học kỳ hoặc tín chỉ tuỳ trường; xem giấy báo nhập học.
Có nên chuyển tiền giữ chỗ cho người gọi điện báo trúng tuyển?
Không. Trường không thu tiền qua tài khoản cá nhân hay cuộc gọi thúc giục.
Lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo thì làm gì?
Báo ngay ngân hàng, giữ bằng chứng, trình báo công an và báo trường.
Có nguồn hỗ trợ tài chính nào?
Học bổng, miễn giảm học phí theo chính sách, vay vốn sinh viên theo điều kiện từng thời kỳ.
